Lex Szarlatan w aptece i sklepie zielarskim: opisy ziół, rekomendacje i komunikacja online

Gdzie w aptece i sklepie zielarskim powstaje ryzyko

Przegląd zwykle zaczyna się i kończy na sklepie internetowym. Tymczasem tekst o zdrowiu wychodzi z apteki kilkunastoma kanałami naraz, a część z nich nie ma dziś przypisanego właściciela.

• Karty produktów i opisy kategorii w aptece internetowej.
• Blog apteczny i poradniki, zwłaszcza wpisy z linkiem do produktu.
• Profil na Facebooku i Instagramie: posty, relacje, odpowiedzi w komentarzach.
• Newsletter oraz automatyczne wiadomości wysyłane po zakupie.
• Wizytówka Google: opis działalności, wpisy i odpowiedzi na opinie.
• Materiały w placówce: tabliczki przy półce, ekspozytory, ulotki, gazetki.
• Opisy mieszanek ziołowych i etykiety ziół konfekcjonowanych pod własną marką.
• Czat i wiadomości, w których pracownik odpowiada na pytanie o dolegliwość.

Ostatni punkt bywa pomijany, bo nikt tych zdań nie planował. Rozmowa przy ladzie jest ulotna. Odpowiedź w czacie albo komentarz pod postem zostaje w internecie na lata.

Zioła: co zmienił wyrok TSUE C-386/23

30 kwietnia 2025 Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej orzekł w sprawie C-386/23 (Novel Nutriology), że stosowanie oświadczeń zdrowotnych dla substancji botanicznych, które nie zostały zatwierdzone i nie ma ich w wykazach, jest niezgodne z rozporządzeniem 1924/2006.

Do tego wyroku branża opierała opisy ziół na przepisach przejściowych. Dla 2 078 zgłoszeń botanicznych procedura stoi w miejscu od 2021 roku i ten stan zawieszenia traktowano jako furtkę. Po wyroku furtka jest ryzykowna prawnie. Dotyczy to półki, która w sklepie zielarskim zajmuje najwięcej miejsca: melisy, mięty, żeń-szenia, ashwagandhy, głogu.

Praktyczna konsekwencja jest prosta. Przy ziołach zostawiasz fakty i usuwasz zdanie o efekcie zdrowotnym. Nazwa łacińska, część rośliny, postać, gramatura, sposób przygotowania naparu, czas parzenia, przeciwwskazania. Tego wolno napisać dużo i dobrze się to czyta. Zdanie „melisa uspokaja i pomaga zasnąć” jest oświadczeniem zdrowotnym, które nie ma dziś oparcia w wykazie.

Inaczej wygląda to przy witaminach i minerałach. W wykazie z rozporządzenia 432/2012 jest 269 oświadczeń autoryzowanych z urzędowym polskim brzmieniem. Wolno je stosować, ale co do słowa i przy spełnionym warunku stosowania podanym przy wpisie, bo warunek dotyczy zawartości składnika w porcji. Parafraza wypada spod ochrony wpisu.

„A na co to jest”, czyli rozmowa przy ladzie zapisana w tekście

To pytanie pada w każdej aptece i w każdym sklepie zielarskim po kilkadziesiąt razy dziennie. Odpowiedź „na wątrobę” albo „na nerwy” jest naturalna językowo i staje się ryzykowna dopiero wtedy, gdy trafia do tekstu.

Rozdziel dwie sytuacje. Rozmowa jeden na jeden z osobą, która opisuje swój objaw, to opieka farmaceutyczna i osobny temat. Ta sama treść wpisana w tabliczkę przy półce, w opis kategorii albo w odpowiedź na komentarz staje się komunikatem publicznym i podlega regułom reklamy.

W materiałach pisanych zamień nazwę dolegliwości na skład i sposób stosowania. Osoba szukająca „czegoś na wątrobę” i tak dojdzie do ostropestu, jeśli ostropest jest opisany porządnie: gatunek, standaryzacja na sylimarynę, zawartość w porcji, postać.

Zestawy „na odporność” i kategorie w sklepie internetowym

Jesienny zestaw z witaminą D, cynkiem i tranem sprzedaje się bez wysiłku, a jego nazwa jest zdaniem o działaniu. Ryzyko siedzi w nazwie i w opisie kategorii, czyli w najkrótszych tekstach o największym zasięgu.

Masz dwa wyjścia. Nazwa po składzie, na przykład „Zestaw jesienny: witamina D 2000 j.m., cynk 15 mg, tran”. Albo autoryzowane oświadczenie w brzmieniu z wykazu, dla składnika, który taki wpis ma, przy porcji spełniającej warunek stosowania. Witamina C, witamina D i cynk mają wpisy dotyczące układu odpornościowego. Zioła w tym samym zestawie już nie, więc oświadczenie przypisz konkretnemu składnikowi, nie całemu pudełku.

Kategorie uporządkuj po składniku zamiast po chorobie. „Preparaty na tarczycę” zamieniają się w „Selen, jod i cynk”. Klient filtruje po składzie tak samo sprawnie, a pozycję w wyszukiwarce przenosisz przekierowaniem 301 ze starego adresu.

Ryzykowne sformułowania i bezpieczniejsze wersje

Poniżej wzorce, które w aptekach i sklepach zielarskich powtarzają się najczęściej. Nad tabelą stoi jedna reguła: jeśli w tekście sprzedażowym pada nazwa jednostki chorobowej, to prawie zawsze naruszenie.

Co obowiązuje już dziś, bez czekania na Lex Szarlatan

W rozmowach z aptekami wraca plan: poczekamy, aż ustawa wejdzie w życie, i wtedy przejrzymy teksty. Przepisy, na których w praktyce opiera się większość zakwestionowanych opisów, obowiązują od lat i mają własne organy.

Osobna kategoria to naruszenie przez brak. Jeśli w sklepie internetowym, w newsletterze albo we wpisie blogowym promujesz konkretny suplement, musi tam stać informacja obowiązkowa.

W poście albo relacji wystarczy wersja skrócona: „Suplement diety nie zastępuje zróżnicowanej diety i zdrowego trybu życia”. W karcie produktu, w stopce sklepu i w stopce newslettera stosuj pełną.

Na jakim etapie jest ustawa

Sejm uchwalił nowelizację 3 lipca 2026 (232 głosy za, 34 przeciw, 162 wstrzymujące się). Poprawki Senatu Sejm przyjął 31 lipca i tego samego dnia tekst trafił do Prezydenta, który ma na podpis 21 dni. Ustawa wchodzi w życie po upływie trzech miesięcy od ogłoszenia w Dzienniku Ustaw. Aktu jeszcze nie opublikowano, więc daty dziennej nikt dziś nie poda, a realny termin przypada pod koniec 2026 roku.

Nowe przepisy celują w praktyki pseudomedyczne i w dezinformację medyczną. Dla apteki i sklepu zielarskiego oznacza to tyle, że zwykły opis suplementu ocenia się dalej według rozporządzeń o oświadczeniach. Lex Szarlatan włącza się tam, gdzie materiał obiecuje leczenie, ze szczególnym naciskiem na małoletnich, choroby onkologiczne, ciężkie choroby nieuleczalne i zaburzenia psychiczne, albo tam, gdzie tekst podważa leczenie zgodne z aktualną wiedzą medyczną.

• Kara pieniężna do 1 000 000 zł (art. 68 ust. 1), nakładana wielokrotnie, nie wcześniej niż 6 miesięcy po uprawomocnieniu poprzedniej.
• Do 100 000 zł za nieprzekazanie dokumentów lub informacji na żądanie Rzecznika Praw Pacjenta (art. 69), w węższym zakresie do 20 000 zł.
• Kara osobista dla kierownika lub członka zarządu do 20-krotności przeciętnego wynagrodzenia (art. 69b), za umyślne działanie lub zaniechanie.
• Wpis do jawnego rejestru podmiotów dezinformujących wraz z nazwą domeny (art. 67zn ust. 2 do 5) oraz przekierowanie ruchu z tej domeny na stronę ostrzegawczą w ciągu 7 dni od wniosku Rzecznika (art. 67zn ust. 10).

Dla apteki internetowej ostatni punkt waży najwięcej. Kara pieniężna ma górną granicę i podlega miarkowaniu, a przekierowanie ruchu z domeny zatrzymuje sprzedaż w tydzień. Przy placówce stacjonarnej dotkliwszy bywa jawny rejestr, bo pacjent sprawdza aptekę w wyszukiwarce, zanim do niej pójdzie.

Checklista na najbliższy tydzień

1. Wypisz kanały z listy na początku artykułu i przypisz każdemu osobę odpowiedzialną. Bez tego przegląd urwie się na trzecim punkcie.
2. Przeszukaj sklep i bloga po nazwach chorób, jedną frazą naraz: nerwica, bezsenność, tarczyca, Hashimoto, cukrzyca, trądzik, zatoki, refluks. Zacznij od pola nazwy produktu i od nazw kategorii.
3. Przeszukaj po czasownikach: leczy, wyleczy, kuracja, terapia, oczyszcza, detoks, zwalcza, zapobiega, chroni przed.
4. Wypisz zioła z asortymentu i sprawdź, przy których stoi zdanie o działaniu. Po wyroku C-386/23 to pierwsza grupa do poprawy.
5. Przy witaminach i minerałach porównaj każde zdanie o działaniu z brzmieniem w wykazie z rozporządzenia 432/2012 i sprawdź warunek stosowania podany przy wpisie.
6. Dopisz informację obowiązkową w szablonie karty produktu, w stopce sklepu, w stopce newslettera i na końcu wpisów blogowych z linkiem do produktu.
7. Przejrzyj profile społecznościowe i wizytówkę Google, łącznie z odpowiedziami na opinie sprzed lat. Włącz moderację nowych opinii.
8. Ustal jedno zdanie, którym zespół odpowiada w czacie i w komentarzach na pytanie o dolegliwość, i wklej je do bazy szybkich odpowiedzi.
9. Umów rozmowę z prawnikiem o zakresie reklamy apteki. Tego pytania nie rozstrzygnie ani skaner, ani ten artykuł.
10. Zapisuj zmiany: data, poprzednia wersja zdania, powód poprawki. Przy pytaniu od organu własna dokumentacja jest najmocniejszym materiałem, jaki masz.

Jeśli chcesz najpierw zobaczyć skalę, darmowy skaner Audytora pobiera treść podanego adresu i pokazuje znalezione ryzyka razem z fragmentami tekstu, bez rejestracji. Zamiast pustej kartki dostajesz listę do przejrzenia. Wynik jest wskaźnikiem ryzyka komunikacji i tak należy go czytać.

Ten artykuł opisuje ryzyko komunikacji marketingowej i nie jest poradą prawną. Zakres dozwolonej reklamy apteki oraz ocena konkretnej działalności należą do prawnika.

Częste pytania