Reklama suplementu na potencję i libido: gdzie przebiega granica

Werdykt: Lex Szarlatan jest tu na czwartym miejscu

Suplement na potencję jest środkiem spożywczym. Nie jest metodą diagnostyczną ani leczniczą, więc rdzeń nowelizacji, czyli art. 67zj ust. 1 pkt 2 o praktykach pseudomedycznych, sięga sprzedaży samego produktu rzadko. Kolejność realnego kosztu w tej kategorii wygląda inaczej.

1. Prawo farmaceutyczne. Organ: GIF. Ocenia sposób prezentacji. Cała ta półka zbudowana jest na porównaniu do leków na receptę stosowanych w zaburzeniach erekcji, więc to tutaj granica jest przekraczana najczęściej.
2. Ustawa o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym. Organ: UOKiK, kara do 10 procent obrotu. Obejmuje obietnicę efektu bez pokrycia, fałszywe opinie, sztuczną pilność i mechaniki sprzedażowe wykorzystujące wstyd odbiorcy.
3. Rozporządzenia 1924/2006 i 432/2012 o oświadczeniach zdrowotnych. Nadzór po stronie GIS. W praktyce oznaczają, że dla większości składników tej kategorii nie da się napisać nic o działaniu.
4. Polityki reklamowe Meta, Google i TikToka, z osobnymi zasadami dla treści o zdrowiu seksualnym. Odrzucenie kreacji przychodzi w kilka minut.
5. Lex Szarlatan. Wchodzi wąsko, głównie przez art. 67zn o dezinformacji medycznej, gdy komunikacja odwodzi od leczenia. Opisujemy to niżej.

Prezentowanie żywności jak leku: najkrótsza droga do problemu

Prawo farmaceutyczne patrzy na to, jak produkt jest przedstawiony, a nie na to, co jest w składzie. Jeśli przeciętny odbiorca po zetknięciu z reklamą odczyta produkt jako środek leczniczy, produkt znajduje się w kategorii, w której nie ma pozwolenia na dopuszczenie do obrotu. Kategoria potencji robi to na cztery sposoby i wszystkie są łatwe do wyłapania w tekście.

• Porównanie do leku na receptę: „działa jak niebieska tabletka”, „ten sam efekt, bez recepty”, „naturalna Viagra”. Nazwa handlowa leku w materiale marketingowym żywności to najostrzejszy wariant tego błędu.
• Nazwanie jednostki chorobowej: „na zaburzenia erekcji”, „leczy impotencję”, „na przedwczesny wytrysk”. Odwołanie do choroby przypisuje produktowi właściwości lecznicze niezależnie od pozostałej treści.
• Rama czasowa i mechanizm opisany klinicznie: „efekt w 30 minut”, „rozszerza naczynia i zwiększa przepływ krwi”, „działa na poziomie tlenku azotu”. To twierdzenia o działaniu fizjologicznym, a nie opis żywności.
• Otoczka autorytetu medycznego: lekarz w fartuchu w reklamie, „rekomendacja urologów”, opakowanie z blistrem i krzyżem aptecznym, słowo „dawkowanie” zamiast „sposób użycia”.

Wstyd odbiorcy jako osobna kategoria naruszenia

Punktem odniesienia w ocenie nieuczciwych praktyk rynkowych jest przeciętny konsument: osoba dostatecznie uważna i ostrożna, ale bez wiedzy specjalistycznej. Przepisy przewidują jednak sytuację, w której reklama trafia do grupy szczególnie podatnej na wykorzystanie ze względu na jej położenie. Mężczyzna szukający pomocy w problemie, o którym nie rozmawia z nikim, jest dokładnie taką grupą, a cała ta kategoria buduje na tym lejek sprzedażowy.

Praktycznie oznacza to, że kilka standardowych chwytów z tej branży jest oceniane osobno, niezależnie od tego, co napisano o samym produkcie. Sprawdź je w swoim lejku, zanim ktoś zrobi to za Ciebie.

• Straszenie konsekwencjami: „ona odejdzie”, „stracisz ją przez to”, „każdy to zauważy”. Reklama wywołująca lęk po to, żeby sprzedać produkt spożywczy, jest oceniana jako praktyka agresywna.
• Fałszywe opinie i fałszywe historie, w tym landing page stylizowany na artykuł prasowy albo na wywiad z lekarzem, którego nikt nie przeprowadził.
• Sztuczna pilność: liczniki resetujące się po odświeżeniu strony, „ostatnie 5 opakowań”, przekreślona cena nigdy nie stosowana.
• Zamówienie za pobraniem z ukrytą subskrypcją i kolejnymi paczkami, na które klient się nie zapisywał. To osobny problem konsumencki, niezależny od treści reklamy.
• Wykorzystanie danych z quizu („odpowiedz na 6 pytań, dobierzemy kurację”) jako pozoru diagnozy. Quiz sugerujący ocenę stanu zdrowia jest komunikatem o charakterze diagnostycznym.

Oświadczenia zdrowotne: dlaczego tu prawie nic nie wolno

Reguła bazowa z rozporządzenia 1924/2006 i wykazu z 432/2012 brzmi prosto: wolno użyć tylko oświadczenia autoryzowanego, w urzędowym polskim brzmieniu, dla właściwego składnika i przy spełnieniu warunków stosowania. Problem tej kategorii polega na tym, że jej składniki kluczowe w wykazie nie występują. Maca, buzdyganek naziemny, żeń-szeń, kozieradka, palma sabałowa czy yohimbina nie mają autoryzowanych oświadczeń dotyczących sprawności seksualnej ani libido.

Do 2025 roku część rynku opierała się na przepisach przejściowych dla składników roślinnych o statusie „on hold”. Wyrok Trybunału Sprawiedliwości UE z 30 kwietnia 2025 w sprawie C-386/23 przesądził, że stosowanie oświadczeń zdrowotnych dla substancji botanicznych, które nie zostały zatwierdzone i nie ma ich w wykazach, jest niezgodne z rozporządzeniem 1924/2006. Ta linia obrony przestała działać.

Co zostaje. Autoryzowane oświadczenia mają niektóre witaminy i składniki mineralne obecne w takich preparatach, na przykład cynk czy selen, ale odnoszą się do konkretnych funkcji organizmu opisanych w wykazie, a nie do sprawności seksualnej rozumianej marketingowo. Brzmienie trzeba przepisać dosłownie i spełnić warunek zawartości w porcji. Nagłówek kampanii zbudowany na takim oświadczeniu zwykle traci sens sprzedażowy, i to jest realna informacja dla tej branży: w tej kategorii uczciwa komunikacja opiera się na składzie i przeznaczeniu, a nie na obietnicy efektu.

Gdzie w tej kategorii dotyka Lex Szarlatan

Nowelizacja wchodzi tu dwiema wąskimi ścieżkami. Warto je rozdzielić, bo prowadzą do innego organu i innych sankcji niż wszystko powyżej.

Pierwsza to art. 67zj ust. 1 pkt 2. Wymaga kumulatywnie: celu korzyści majątkowej lub osobistej, oferowania metody diagnostycznej lub leczniczej niebędącej świadczeniem zdrowotnym oraz wprowadzenia w błąd, że ta metoda ma właściwości świadczenia zdrowotnego, przy czym zakres obejmuje małoletnich, choroby onkologiczne, ciężkie choroby nieuleczalne i zaburzenia psychiczne. Sprzedaż suplementu tych warunków sama nie spełnia. Spełnia je sytuacja, w której sprzedawca oferuje odpłatną „kurację” albo „program terapeutyczny” dla mężczyzn z depresją czy zaburzeniami lękowymi, opisując to jako postępowanie lecznicze. Część tej branży sprzedaje dziś takie pakiety obok produktu i to jest miejsce, które trzeba przejrzeć.

Druga to art. 67zn ust. 1, czyli publiczne rozpowszechnianie nieprawdziwych informacji o metodzie niezgodnej z aktualną wiedzą medyczną i zagrażającej zdrowiu albo informacji o szkodliwości metody z tą wiedzą zgodnej. Ten człon ma w tej kategorii bardzo konkretne zastosowanie. Zaburzenia erekcji bywają pierwszym objawem chorób układu krążenia i cukrzycy, więc treść w stylu „nie idź do lekarza, wystarczy nasz preparat” albo „tabletki na receptę niszczą serce” odwodzi od diagnostyki, która ma znaczenie dla zdrowia. Ten tor niesie jawny rejestr podmiotów z nazwą domeny (art. 67zn ust. 2 do 5) oraz przekierowanie ruchu z domeny przez operatora telekomunikacyjnego w ciągu 7 dni od wniosku Rzecznika (art. 67zn ust. 10).

Ryzykowne sformułowania i bezpieczniejsze wersje

Zestawienie obejmuje miejsca, w których ta półka pisze najwięcej: nazwa produktu, nagłówek kampanii, hero landing page'a, temat maila, opis w karuzeli, sekcja opinii i skrypt czatu obsługi.

Co obowiązuje dziś, a co przyniesie Lex Szarlatan

Sejm uchwalił nowelizację 3 lipca 2026 (232 głosy za, 34 przeciw, 162 wstrzymujące się). Poprawki Senatu przyjęto 31 lipca i tego samego dnia tekst trafił do Prezydenta, który ma na podpis 21 dni. Przepisy wejdą w życie po upływie trzech miesięcy od ogłoszenia w Dzienniku Ustaw, więc realnie pod koniec 2026 roku. Dokładnej daty dziennej dziś nikt nie poda, bo aktu jeszcze nie opublikowano. Pozostałe wiersze tabeli obowiązują od lat.

Checklista dla sprzedawcy w tej kategorii

1. Wyszukaj w całym serwisie nazwy handlowe leków stosowanych w zaburzeniach erekcji oraz słowa: recepta, tabletka, kuracja, dawkowanie, terapia. Sprawdź także nazwy produktów, adresy URL, tytuły stron i teksty reklam.
2. Usuń nazwy jednostek chorobowych z tytułów, nagłówków, opisów kategorii i słów kluczowych w kampaniach płatnych.
3. Usuń każdą ramę czasową i każdą liczbę opisującą efekt. Jeśli nie masz badania na tym produkcie, w tej dawce i formie, liczba wypada, a nie zostaje złagodzona.
4. Sprawdź claimy składnikowe w wykazie z rozporządzenia 432/2012 i zostaw wyłącznie dosłowne polskie brzmienia przy spełnionych warunkach stosowania. Składniki roślinne przejrzyj osobno pod kątem wyroku C-386/23.
5. Przejrzyj lejek pod kątem straszenia: nagłówki o partnerce, o ocenie, o utracie związku. To osobna podstawa oceny, niezależna od treści o produkcie.
6. Zweryfikuj wszystkie opinie: czy istnieją autorzy, czy są zgody na publikację, czy w treści nie ma nazw leków, chorób i informacji o odstawieniu leczenia.
7. Sprawdź mechaniki sprzedażowe: liczniki, stany magazynowe, przekreślone ceny, automatyczne subskrypcje przy zamówieniu za pobraniem.
8. Jeśli sprzedajesz odpłatne konsultacje, quizy albo „programy”, sprawdź, czy ich opis nie sugeruje diagnozy albo leczenia. Przy odbiorcach z zaburzeniami psychicznymi to jest pole art. 67zj ust. 1 pkt 2.
9. Zażądaj od dostawcy wyników badań partii pod kątem substancji niezadeklarowanych i przechowuj je razem z dokumentacją produktu.
10. Zapisuj zmiany: data, poprzednia wersja zdania, powód poprawki. Przy pytaniu od organu własna dokumentacja jest najmocniejszym materiałem, jaki masz.

Od czego zacząć

Jeśli masz dziś godzinę, zrób punkty 1 i 2 na stronie głównej, na trzech najlepiej sprzedających się kartach produktu i na aktywnych kreacjach. W typowym sklepie z tej półki samo wyszukanie nazw leków daje kilkadziesiąt trafień, a każde z nich jest poprawką na kilka minut.

Możesz też zacząć od sprawdzenia, ile tego w ogóle jest. Darmowy skaner Audytora pobiera treść podanego adresu i pokazuje listę trafień z podziałem na wagę ryzyka, bez rejestracji. Pokazuje ryzyko w komunikacji i nie wydaje ocen prawnych.

Ten artykuł opisuje ryzyko komunikacji marketingowej i nie jest poradą prawną. Dopuszczalność konkretnego oświadczenia, granicę prezentowania produktu jak leku oraz ocenę praktyk sprzedażowych potwierdź z prawnikiem przed publikacją.

Częste pytania