Branże12 min czytaniaAktualizacja: 12 sierpnia 2026

Zbiórki na leczenie i fundacje: jak opisać cel bez obietnicy wyleczenia

Werdykt zależy od tego, kto pisze opis. Rodzina zbierająca środki dla bliskiej osoby jest po stronie pacjenta i nie oferuje żadnej metody leczniczej, więc art. 67zj ust. 1 pkt 2 nowelizacji jej nie dotyczy. Inaczej wygląda sytuacja podmiotu, który sam prowadzi odpłatną terapię i jednocześnie organizuje na nią zbiórkę. Osobno działa art. 67zn o dezinformacji medycznej, który nie wymaga korzyści majątkowej i obejmuje każdą publiczną publikację. Poniżej praktyczna instrukcja: jak napisać opis zbiórki tak, żeby mówił prawdę o metodzie i nadal robił swoją robotę.

Zacznijmy od tego, dla kogo jest ten tekst

Piszemy dla osób, które redagują opisy zbiórek: rodzin i przyjaciół chorego, wolontariuszy, koordynatorów w fundacjach, zespołów prowadzących profile w mediach społecznościowych oraz placówek, które biorą udział w finansowaniu leczenia swoich pacjentów. Nie oceniamy tu niczyich decyzji o leczeniu ani wyborów darczyńców. Tematem jest wyłącznie brzmienie opisu i to, za co odpowiada jego autor.

Ta pozycja jest wyjątkowo dobrym przykładem na to, jak zbudowany jest przepis, bo cztery role przy tej samej zbiórce mogą mieć cztery różne sytuacje prawne.

Rodzina i bliscy chorego. Nie oferują metody diagnostycznej ani leczniczej, są odbiorcami świadczenia. Kluczowy człon art. 67zj ust. 1 pkt 2 nie jest u nich spełniony, a przepis wymaga dodatkowo działania w celu osiągnięcia korzyści majątkowej lub osobistej.
Fundacja prowadząca subkonta i zbiórki dla podopiecznych. Podobnie nie oferuje metody, ale publikuje opisy i kampanie, więc odpowiada za ich treść wobec darczyńców i podlega art. 67zn, gdy opis podważa leczenie zgodne z aktualną wiedzą medyczną.
Ośrodek albo terapeuta, który prowadzi odpłatną terapię i jednocześnie organizuje na nią zbiórkę lub odsyła do niej pacjentów. Tu obie przesłanki art. 67zj ust. 1 pkt 2 mogą być spełnione naraz: oferowanie metody i korzyść majątkowa.
Platforma crowdfundingowa. Odpowiedzialność pośrednika za treści użytkowników opiera się na przepisach o usługach cyfrowych, których nie ma w naszym zweryfikowanym zestawie faktów. Regulaminy największych serwisów i tak zwykle idą dalej niż przepisy i pozwalają usunąć zbiórkę z opisem obiecującym wyleczenie.

Gdzie leży realna granica w opisie zbiórki

Opis zbiórki zawsze robi dwie rzeczy naraz. Informuje, na co potrzebne są pieniądze, i przekonuje, żeby je wpłacić. Kłopot pojawia się wtedy, gdy druga część zaczyna twierdzić coś o skuteczności metody, czego nikt nie potwierdził. To zdanie o metodzie, a nie o potrzebie, jest przedmiotem oceny.

Art. 67zn ust. 1 obejmuje publiczne rozpowszechnianie nieprawdziwych informacji o metodzie niezgodnej z aktualną wiedzą medyczną i zagrażającej zdrowiu, a także informacji o szkodliwości metody z tą wiedzą zgodnej. Ten przepis nie pyta, czy autor coś na tym zarabia. Zdanie „chemioterapia go wykończy, ta kuracja jest jedyną drogą” podlega mu tak samo w poście prywatnej osoby, jak w reklamie kliniki.

Cztery elementy, które warto mieć w każdym opisie

Rozpoznanie zacytowane z dokumentacji, a nie streszczone własnymi słowami. Zamiast „nieuleczalna choroba genetyczna, która zabiera dzieci przed dziesiątym rokiem życia” lepiej podać nazwę jednostki chorobowej z wypisu i odesłać po szczegóły do lekarza prowadzącego.
Status metody, na którą zbierane są środki. Wystarczy jedno zdanie: czy jest to procedura zarejestrowana i niefinansowana ze środków publicznych, udział w badaniu klinicznym, czy metoda, której skuteczności w tym wskazaniu nie potwierdzono. Darczyńca ma prawo to wiedzieć przed wpłatą.
Rozpisany kosztorys. Turnus, przelot, pobyt opiekuna, sprzęt, leki poza refundacją. Kwota z rozbiciem buduje zaufanie mocniej niż jakiekolwiek hasło i jednocześnie przenosi ciężar opisu z obietnicy na fakty.
Informacja o powiązaniach, jeśli istnieją. Gdy zbiórkę prowadzi lub współprowadzi podmiot, który wykona terapię, albo gdy fundacja rozlicza się z ośrodkiem, napisz to wprost w opisie. Ujawnione powiązanie przestaje być zarzutem.

Rzecz, o której łatwo zapomnieć: opis żyje długo. Zbiórka sprzed trzech lat jest dziś dostępna pod tym samym adresem i będzie oceniana według przepisów obowiązujących w chwili oceny. Jeśli prowadzisz fundację z archiwum kilkuset opisów, przegląd zacznij od tych, które nadal generują ruch.

Ryzykowne sformułowania i bezpieczniejsze wersje

Lewa kolumna zawiera zdania, które w opisach zbiórek pojawiają się najczęściej i najczęściej powstają z troski, nie ze złej woli. Prawa pokazuje, jak przekazać tę samą informację bez twierdzenia o skuteczności.

Ryzykowne sformułowanie	Bezpieczniejsza wersja
„Ta terapia uratuje życie Ani”	„Zbieramy na terapię w ośrodku X. Lekarze prowadzący nie dają gwarancji wyniku, a my chcemy dać Ani tę szansę”
„Komórki macierzyste wyleczą mózgowe porażenie dziecięce”	„Zabieg podania komórek macierzystych w klinice X. Metoda nie jest standardem leczenia w tym rozpoznaniu, a jej skuteczność nie została potwierdzona w badaniach”
„Chemia go wykończy, ta kuracja jest jedyną drogą”	Brak bezpiecznej wersji. Informacja o szkodliwości metody zgodnej z aktualną wiedzą medyczną jest wprost hipotezą z art. 67zn ust. 1
„Polscy lekarze rozłożyli ręce”	„W Polsce nie jest dostępne świadczenie X. Ośrodek Y w [kraj] wykonuje ten zabieg odpłatnie, kwalifikacja odbyła się [data]”
„Skuteczność tej metody sięga 90 procent”	Usuń liczbę albo podaj publikację, z której pochodzi, razem z rozpoznaniem i liczebnością grupy. Liczba bez źródła jest twierdzeniem o skuteczności
„Zostały 4 dni, potem będzie za późno” w płatnej reklamie	„Zabieg wyznaczono na [data], wpłatę do kliniki trzeba wykonać do [data]”. Termin wynikający z faktu zamiast licznika
„Każda złotówka to dzień życia”	„Koszt jednego dnia pobytu wynosi tyle a tyle. Zebrana kwota pokrywa X dni”
Zdjęcie wypisu ze szpitala z danymi dziecka i numerem PESEL	Cytat samego rozpoznania, bez danych identyfikujących, albo zaświadczenie przygotowane specjalnie na potrzeby zbiórki. Publikacja dokumentacji to osobno temat RODO
„Medycyna konwencjonalna zawiodła, ta metoda działa”	Brak bezpiecznej wersji. Zdanie łączy podważanie leczenia zgodnego z wiedzą medyczną z twierdzeniem o skuteczności metody, której nikt nie potwierdził
Relacja: „Po trzech turnusach guz się cofnął”	„Ostatni opis badania z [data] brzmi: [cytat z dokumentacji]”. Bez przypisania zmiany konkretnej terapii
Ośrodek: „Zbiórka na terapię w naszym ośrodku” bez informacji o powiązaniu	„Zbiórkę prowadzi [nazwa], która jest jednocześnie wykonawcą terapii. Środki trafiają na pokrycie kosztu turnusu w naszej placówce”
Fundacja: „Finansujemy metody, których nie chce refundować państwo”	„Fundacja finansuje procedury nierefundowane ze środków publicznych. Kryteria przyznania środków i lista finansowanych procedur: [link]”
„Zbiórka na leczenie autyzmu dietą i suplementami”	„Zbiórka na konsultacje dietetyczne i preparaty zalecone przez [specjalista]. Suplementy diety są żywnością i nie leczą zaburzeń rozwoju”
„Terapia dostępna tylko w tej jednej klinice na świecie”	„Zabieg wykonują ośrodki A i B. Wybraliśmy A ze względu na termin i koszt”
Kampania płatna kierowana na słowa kluczowe z nazwą choroby dziecka	Kierowanie na odbiorców zainteresowanych pomaganiem, bez targetowania rodzin szukających informacji o tym samym rozpoznaniu

Co obowiązuje już dziś

Lex Szarlatan dopiero wejdzie w życie, a poniższe reżimy działają teraz i częściej decydują o losie zbiórki.

Przepisy o zbiórkach publicznych i o organizacjach pożytku publicznego. Regulują zgłoszenie zbiórki, sprawozdawczość i sposób rozliczenia środków. Nie podajemy numerów aktów, bo nie mieszczą się w naszym zweryfikowanym zestawie faktów. Formę zbiórki i obowiązki sprawozdawcze potwierdź z prawnikiem albo z księgowością fundacji.
Ustawa o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym. Wchodzi tam, gdzie zbiórka jest elementem działalności gospodarczej, na przykład gdy prowadzi ją ośrodek albo gdy przy okazji sprzedawane są produkty. Organ: Prezes UOKiK, kara do 10 procent obrotu.
Przepisy o ochronie danych osobowych. Stan zdrowia jest daną szczególnej kategorii, a przy zbiórkach na rzecz dzieci dochodzi kwestia zgody obojga rodziców i prawa dziecka do prywatności w przyszłości. Zdjęcia z oddziału i skany dokumentacji to najczęstsze miejsce, gdzie ten wątek jest pomijany.
Regulaminy platform zbiórkowych oraz polityki reklamowe Meta, Google i TikToka. Reagują najszybciej ze wszystkich. Opis obiecujący wyleczenie bywa podstawą wstrzymania wypłaty środków, a to boli dużo bardziej niż odległa perspektywa postępowania.

Kiedy zbiórka staje się kanałem sprzedaży

Najtrudniejsza sytuacja w tej pozycji wygląda tak: placówka oferuje odpłatny program terapeutyczny, pomaga pacjentom założyć zbiórkę, udostępnia gotowe teksty opisów i promuje je na swoich kanałach. Środki wracają do placówki jako zapłata za usługę. Z perspektywy przepisu mamy wtedy oferowanie metody i korzyść majątkową w jednym miejscu, a jeśli metoda dotyczy onkologii, choroby nieuleczalnej, zaburzenia psychicznego albo dziecka, wchodzi zakres wymieniony wprost w art. 67zj ust. 1 pkt 2.

Jeżeli prowadzisz taki program, uporządkowanie zaczyna się od rozdzielenia ról. Placówka opisuje usługę, jej zakres i cenę. Zbiórkę prowadzi pacjent albo fundacja, we własnym opisie, bez gotowca od wykonawcy. Powiązanie jest ujawnione w obu miejscach. Ta zmiana jest organizacyjna i żadna poprawka językowa jej nie zastąpi.

Na jakim etapie jest ustawa

Sejm uchwalił nowelizację 3 lipca 2026. Poprawki Senatu przyjęto 31 lipca i tego samego dnia tekst trafił do Prezydenta, który ma na podpis 21 dni. Przepisy wejdą w życie po upływie trzech miesięcy od ogłoszenia w Dzienniku Ustaw, więc realnie pod koniec 2026 roku. Sztywnej daty dziennej nikt dziś nie poda, bo aktu jeszcze nie opublikowano.

Sankcje w tym reżimie: kara pieniężna do 1 000 000 zł, nakładana wielokrotnie, nie wcześniej niż 6 miesięcy po uprawomocnieniu poprzedniej, do 100 000 zł za nieprzekazanie dokumentów na żądanie Rzecznika Praw Pacjenta oraz osobna kara dla kierownika lub członka zarządu do 20-krotności przeciętnego wynagrodzenia. Przy art. 67zn dochodzi jawny rejestr z nazwą domeny i przekierowanie ruchu z niej w ciągu 7 dni od wniosku Rzecznika.

Checklista przed publikacją opisu

Podkreśl w tekście każde zdanie mówiące o tym, co terapia zrobi. Przy każdym zapytaj, kto to potwierdził i czym. Jeśli odpowiedź brzmi „nadzieja”, przepisz zdanie na opis kosztu albo na cytat z dokumentacji.
Dopisz jedno zdanie o statusie metody: procedura nierefundowana, udział w badaniu klinicznym albo metoda o niepotwierdzonej skuteczności w tym wskazaniu.
Rozbij kwotę na pozycje z cenami. Kosztorys zastępuje większość haseł perswazyjnych.
Usuń porównania do leczenia prowadzonego w kraju i wszystkie zdania o jego szkodliwości. Ten fragment niesie najwyższe ryzyko w całym opisie.
Sprawdź materiały graficzne i wideo tak samo jak tekst. Napis na grafice jest komunikatem, a moderacja platform czyta go pierwszy.
Przejrzyj publikowaną dokumentację. Zostaw sam cytat rozpoznania, usuń dane identyfikujące, a przy dzieciach zadbaj o zgodę obojga rodziców.
Ujawnij powiązania: kto wykona terapię, kto prowadzi zbiórkę i gdzie trafiają środki.
Zaplanuj aktualizacje. Opis bez informacji o postępach po pół roku wygląda gorzej niż opis skromniejszy, ale prowadzony na bieżąco.
Zapisz wersje: data publikacji, treść, powód zmiany. Fundacja z archiwum kilkuset zbiórek potrzebuje tego bardziej niż pojedyncza rodzina.

Od czego zacząć

Jeśli prowadzisz jedną zbiórkę, wystarczy pierwszy i drugi punkt checklisty, a zajmie to kwadrans. Jeśli odpowiadasz za fundację, zacznij od dziesięciu opisów z największym ruchem oraz od szablonów, na których powstają nowe. Poprawka w szablonie działa na wszystko, co powstanie później.

Możesz też sprawdzić, ile tego jest. Darmowy skaner Audytora pobiera treść podanego adresu i pokazuje listę trafień z podziałem na wagę ryzyka, bez rejestracji. Pokazuje ryzyko w komunikacji i nie wydaje ocen prawnych.

Ten artykuł opisuje ryzyko komunikacji i nie jest poradą prawną. Formę zbiórki, obowiązki sprawozdawcze oraz podstawę publikacji informacji o zdrowiu potwierdź z prawnikiem. Decyzje o leczeniu należą do pacjenta i jego lekarzy, a my nie zabieramy tu głosu w ich sprawie.

Częste pytania

Zbieram na leczenie mojego dziecka. Czy grozi mi kara z Lex Szarlatan?+

Art. 67zj ust. 1 pkt 2 dotyczy oferowania albo stosowania metody diagnostycznej lub leczniczej w celu osiągnięcia korzyści majątkowej lub osobistej. Rodzic zbierający środki na leczenie żadnej metody nie oferuje, jest po stronie pacjenta, więc ten przepis go nie obejmuje. Uwaga dotyczy tylko treści: publiczne twierdzenia o szkodliwości leczenia zgodnego z aktualną wiedzą medyczną podlegają art. 67zn niezależnie od tego, kto je publikuje. Poza tym jednym wątkiem opis zbiórki nie jest przedmiotem tej ustawy.

Czy mogę napisać, że wierzymy w tę terapię i że to nasza szansa?+

Tak. Nadzieja opisana jako nadzieja nie jest twierdzeniem o skuteczności. Różnica leży w tym, czy zdanie mówi o Waszym nastawieniu, czy o właściwościach metody. „Wierzymy, że warto spróbować” jest w porządku. „Ta metoda go wyleczy” już nie, bo autor opisu tego nie wie i nikt tego nie potwierdził.

Prowadzę fundację. Czy odpowiadam za opisy przysłane przez rodziny?+

Publikujesz je pod swoją marką i to Twoja organizacja komunikuje się z darczyńcami, więc w praktyce tak. Rozwiązanie, które sprawdza się najlepiej, to szablon opisu z wymaganymi polami: rozpoznanie z dokumentacji, status metody, kosztorys i informacja o wykonawcy, plus krótka redakcja przed publikacją. Rodziny zwykle przyjmują to dobrze, bo zdejmuje z nich ciężar pisania od zera.

Ośrodek proponuje, że napisze za nas opis zbiórki. Czy to problem?+

To sytuacja, w której warto zachować ostrożność, bo wykonawca terapii ma interes w tym, żeby opis brzmiał optymistycznie, a odpowiedzialność za treść spada na osobę, która ją publikuje. Weź od ośrodka wyłącznie dane liczbowe i opis procedury, resztę napisz sam. Powiązanie z ośrodkiem ujawnij w opisie, jeśli jakiekolwiek istnieje.

Platforma wstrzymała naszą zbiórkę. Co zwykle jest przyczyną?+

Najczęściej trzy rzeczy: obietnica wyleczenia w tytule, zdania podważające leczenie prowadzone w kraju oraz zdjęcia dokumentacji medycznej z danymi osobowymi. Regulaminy serwisów zbiórkowych są w tych punktach ostrzejsze niż przepisy i egzekwowane automatycznie. Poprawa tytułu i usunięcie skanów zwykle wystarcza, żeby zbiórka wróciła.

Czy po wejściu ustawy w życie stare opisy zbiórek trzeba będzie poprawić?+

Treść dostępna publicznie w chwili oceny jest treścią rozpowszechnianą, więc archiwum nie jest bezpieczne z samego faktu, że powstało wcześniej. Nie ma powodu do paniki i nie ma potrzeby kasowania historii zbiórek. Wystarczy przejrzeć opisy, które nadal są indeksowane i odwiedzane, i poprawić w nich zdania o skuteczności metod oraz o szkodliwości leczenia.

Czytaj dalej

Lex Szarlatan 2026: co się zmienia i co zrobić z komunikacją
Lex Szarlatan czeka na podpis Prezydenta i zacznie obowiązywać 3 miesiące po ogłoszeniu. Kogo dotyczy, co dostaje Rzecznik Praw Pacjenta, kary do 1 mln zł, poprawki w komunikacji.
Lex Szarlatan a komórki macierzyste, PRP i medycyna regeneracyjna
Komórki macierzyste, PRP i egzosomy: jak opisywać zabiegi regeneracyjne. Lex Szarlatan, choroby nieuleczalne, małoletni i granice obietnicy w reklamie kliniki.
Influencer a reklama suplementu: co wolno powiedzieć o zdrowiu
Influencer a reklama suplementu: przepisy o oznaczaniu współpracy, granice claimów zdrowotnych, afiliacja i sprzedaż własnych protokołów. Konkretne zamienniki.

Zobacz, co widać na Twojej stronie

Skaner pobiera treść podanego adresu i pokazuje, ile i jakich ryzyk znalazł. Bez rejestracji i bez płatności.

Skanuj za darmo

Materiał ma charakter informacyjny i opisuje ryzyko komunikacji marketingowej. Nie jest poradą prawną ani opinią prawną w indywidualnej sprawie. Stan prawny na dzień 12 sierpnia 2026.