Branże12 min czytaniaAktualizacja: 12 sierpnia 2026

Domy opieki i opieka senioralna: gdzie kończy się opieka, a zaczyna obietnica leczenia

Werdykt jest dwuczęściowy. Prowadzenie domu opieki mieści się poza art. 67zj ust. 1 pkt 2, bo zapewnienie mieszkania, wyżywienia i pomocy w codziennych czynnościach nie jest oferowaniem metody diagnostycznej ani leczniczej. Sytuacja zmienia się w chwili, gdy folder reklamuje „program spowalniający Alzheimera” albo „terapię zatrzymującą demencję”. Choroby otępienne mieszczą się w kategorii ciężkich nieuleczalnych chorób, wymienionej w przepisie wprost, a decyzję podejmuje rodzina pod presją czasu. Poniżej pokazujemy, gdzie dokładnie przebiega ta granica w materiałach, które ma dziś każda placówka.

Jak zbudowany jest przepis i dlaczego akurat tu działa

Art. 67zj ust. 1 pkt 2 nowelizacji obejmuje oferowanie albo stosowanie metody diagnostycznej lub leczniczej, która nie jest świadczeniem zdrowotnym, przy wprowadzeniu w błąd, że ma właściwości takiego świadczenia, i to w celu osiągnięcia korzyści majątkowej lub osobistej. Zakres zawężono do czterech obszarów: małoletnich, chorób onkologicznych, ciężkich nieuleczalnych chorób oraz zaburzeń psychicznych.

Opieka senioralna trafia w trzeci i czwarty obszar naraz. Choroba Alzheimera i pozostałe zespoły otępienne są chorobami postępującymi i nieuleczalnymi, a znaczna część mieszkańców placówek ma rozpoznania z obszaru zaburzeń psychicznych. Dlatego pozycja, która zaczyna od „nie dotyczy”, przechodzi w „dotyczy” szybciej niż w większości branż, i wystarczy do tego jedno hasło w folderze.

Co obowiązuje już dziś

Zanim nowelizacja wejdzie w życie, komunikację placówki oceniają cztery reżimy działające od lat.

Ustawa o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym. Organ: Prezes UOKiK, kara do 10 procent obrotu. W tej branży najczęstszy zarzut dotyczy rozjazdu między hasłem z folderu a umową i cennikiem, zwłaszcza przy dopłatach opisanych dopiero po podpisaniu.
Przepisy o pomocy społecznej oraz o działalności leczniczej. Wyznaczają, czy placówka jest domem pomocy społecznej, placówką zapewniającą całodobową opiekę, czy podmiotem leczniczym, i co wolno w związku z tym pisać o zakresie opieki. Nie podajemy numerów jednostek redakcyjnych, bo nie mieszczą się w naszym zweryfikowanym zestawie faktów. Status placówki i wynikające z niego ograniczenia potwierdź z prawnikiem.
Rozporządzenia 1924/2006 i 432/2012 o oświadczeniach żywieniowych i zdrowotnych. Dotyczą każdego preparatu, który placówka poleca albo sprzedaje rodzinom mieszkańców. Wolno użyć wyłącznie oświadczeń autoryzowanych, w urzędowym polskim brzmieniu.
Przepisy o ochronie danych osobowych. Zdjęcia mieszkańców, imiona, historie choroby i nagrania z zajęć to dane, przy których osobno trzeba rozważyć, kto udziela zgody, gdy mieszkaniec ma ograniczoną zdolność jej wyrażenia.

Zajęcia kontra terapia: jedno słowo zmienia kwalifikację

Placówki prowadzą sensowną i potrzebną pracę: terapię zajęciową, ćwiczenia pamięci, muzykoterapię, gimnastykę, spotkania z psychologiem. Nikt tego nie zakazuje i nie ma powodu z tego rezygnować. Ryzyko powstaje wtedy, gdy opis tych zajęć przypisuje im wpływ na przebieg choroby.

Sprawdzian jest jednozdaniowy. Zapytaj, czy dane zdanie mówi o tym, co robimy, czy o tym, co się dzięki temu stanie z chorobą. „Ćwiczenia pamięci prowadzone codziennie przez terapeutę zajęciowego” opisuje działanie. „Ćwiczenia pamięci spowalniające rozwój otępienia” twierdzi o efekcie zdrowotnym i potrzebuje pokrycia, którego placówka nie ma. Ta sama zasada dotyczy nazw: „terapia” w cenniku sugeruje działanie lecznicze mocniej niż „zajęcia”.

Ryzykowne sformułowania i bezpieczniejsze wersje

Zestawienie obejmuje miejsca, w których placówka pisze najwięcej: strona z ofertą, folder wręczany przy wizycie, cennik, wizytówka Google, profil na Facebooku, mail z odpowiedzią na zapytanie.

Ryzykowne sformułowanie	Bezpieczniejsza wersja
„Program spowalniający rozwój choroby Alzheimera”	„Zajęcia aktywizujące dla osób z otępieniem: terapia zajęciowa, ćwiczenia pamięci i muzykoterapia, prowadzone codziennie w godzinach 10 do 13”
„Terapia zatrzymująca demencję”	Brak bezpiecznej wersji. Otępienie jest chorobą postępującą, a zdanie obiecuje efekt, którego placówka nie może wykazać
„Opieka lepsza niż w szpitalu”	„Zakres opieki: pielęgniarka na miejscu całą dobę, wizyty lekarza raz w tygodniu, rehabilitant trzy razy w tygodniu”
„Nasi mieszkańcy odzyskują sprawność”	„Program rehabilitacji: liczba sesji w tygodniu, kto je prowadzi, jak wygląda ocena postępów”
„Terapia dźwiękiem i aromaterapia poprawiają funkcje poznawcze”	„Zajęcia relaksacyjne: aromaterapia i sesje z misami. Element dnia mieszkańca, opisany bez wskazania efektu zdrowotnego”
„Zapewniamy opiekę na poziomie oddziału geriatrycznego”	„Placówka działa jako [status prawny placówki]. Dostępne na miejscu: [lista]. W sprawach wymagających leczenia szpitalnego kierujemy do podmiotu leczniczego”
„Diagnozujemy przyczyny zaburzeń pamięci”	„Współpracujemy z poradnią [nazwa]. Kierujemy mieszkańca na konsultację, diagnostykę prowadzi lekarz”
„Suplement na pamięć dla Twojej mamy, polecany przez nasz personel”	„Preparat [nazwa] dostępny w placówce. Decyzję o podawaniu podejmuje lekarz prowadzący. Personel nie rekomenduje suplementów”
„Cena all inclusive, bez ukrytych dopłat”	„Cena obejmuje: [lista]. Poza ceną: środki chłonne, leki, transport, konsultacje specjalistyczne, cennik dopłat w załączniku do umowy”
„Przyjęcie w 24 godziny, bez kolejki”	„Wolne miejsca: [liczba, data aktualizacji]. Przyjęcie po komplecie dokumentów i wizycie kwalifikacyjnej, zwykle w ciągu [okres]”
„Personel medyczny opiekuje się mieszkańcami przez całą dobę”	Nazwy stanowisk zgodne z kwalifikacjami: opiekun, opiekun medyczny, pielęgniarka, z podaniem, kto i w jakich godzinach jest na miejscu
„Nasza autorska metoda opóźnia postęp choroby o lata”	Brak bezpiecznej wersji. To twierdzenie o skuteczności metody wobec choroby nieuleczalnej, czyli wprost obszar z art. 67zj ust. 1 pkt 2
Zdjęcie z podpisem: „Pani Zofia po trzech miesiącach u nas znów chodzi”	„Pani Zofia uczestniczy w zajęciach ruchowych trzy razy w tygodniu”, za pisemną zgodą i bez opisu poprawy stanu zdrowia
Opinia rodziny: „Dziadek przestał brać leki i jest jak nowo narodzony”	„Tata jest spokojniejszy i chętnie uczestniczy w zajęciach”, za zgodą autora, bez informacji o zmianie leczenia
„Dieta oczyszczająca organizm seniora z toksyn”	„Jadłospis układany przez dietetyka, z uwzględnieniem diet: cukrzycowej, łatwostrawnej i o zmienionej konsystencji”

Suplementy sprzedawane rodzinom mieszkańców

Ten wątek pojawia się w placówkach coraz częściej i jest wart osobnego przeglądu, bo łączy dwa reżimy naraz. Preparat „na pamięć” polecany rodzinie przez personel jest komunikatem handlowym placówki, więc obowiązują go zasady oświadczeń zdrowotnych z rozporządzeń 1924/2006 i 432/2012: dozwolone są tylko oświadczenia autoryzowane, w urzędowym polskim brzmieniu, dla właściwego składnika i przy spełnieniu warunków stosowania. Parafraza odbiera oświadczeniu podstawę.

Dochodzi drugi wątek. Wyrok Trybunału Sprawiedliwości UE z 30 kwietnia 2025 w sprawie C-386/23 przesądził, że stosowanie oświadczeń zdrowotnych dla substancji botanicznych, które nie zostały zatwierdzone i nie ma ich w wykazach, jest niezgodne z rozporządzeniem 1924/2006. Preparaty pamięciowe stoją w dużej części na roślinach, więc powoływanie się na status „on hold” przestało być bezpieczną podstawą claimu.

Praktyczne rozwiązanie jest organizacyjne. Placówka informuje o dostępności preparatu i odsyła decyzję do lekarza prowadzącego, zamiast rekomendować go rodzinie w rozmowie o pogarszającej się pamięci bliskiej osoby. Ta druga sytuacja łączy sprzedaż, chorobę nieuleczalną i rozmówcę w trudnym położeniu, czyli wszystko, na co przepis patrzy najuważniej.

Zdjęcia i historie mieszkańców

Historie mieszkańców są najlepiej konwertującym materiałem w tej branży i nie trzeba z nich rezygnować. Trzeba je tylko przestawić z opowieści o poprawie zdrowia na opowieść o codzienności: zajęcia, relacje, posiłki, ogród, wizyty rodziny. Opis stanu zdrowia wprowadza do materiału twierdzenie, którego placówka nie chce bronić przed organem.

Osobno warto ustalić kwestię zgody. Przy mieszkańcu z zaawansowanym otępieniem zgoda na publikację wizerunku bywa problematyczna, a zgoda rodziny nie zawsze ją zastępuje. Zasada bezpieczna operacyjnie: publikuj zdjęcia z pisemną zgodą, prowadź ich rejestr i przyjmij, że zgodę można wycofać w każdej chwili, także po latach.

Na jakim etapie jest ustawa i co grozi

Sejm uchwalił nowelizację 3 lipca 2026. Poprawki Senatu przyjęto 31 lipca i tego samego dnia tekst trafił do Prezydenta, który ma na podpis 21 dni. Przepisy wejdą w życie po upływie trzech miesięcy od ogłoszenia w Dzienniku Ustaw, więc realnie pod koniec 2026 roku. Sztywnej daty dziennej nikt dziś nie poda, bo aktu jeszcze nie opublikowano. Zostaje więc kilka miesięcy na spokojny przegląd materiałów.

Podstawa	Organ	Sankcja
Nieuczciwe praktyki rynkowe	Prezes UOKiK	do 10 procent obrotu, decyzje publikowane w bazie urzędu
Oświadczenia zdrowotne przy preparatach (1924/2006, 432/2012)	GIS	nakazy usunięcia treści, kary administracyjne
Lex Szarlatan, kara pieniężna (art. 68 ust. 1)	Rzecznik Praw Pacjenta	do 1 000 000 zł, wielokrotnie, nie wcześniej niż 6 miesięcy po uprawomocnieniu poprzedniej
Lex Szarlatan, nakaz zaniechania (art. 67zl)	Rzecznik Praw Pacjenta	rygor natychmiastowej wykonalności, nakaz usunięcia skutków, publikacja decyzji na koszt podmiotu
Lex Szarlatan, kara osobista (art. 69b)	Rzecznik Praw Pacjenta	do 20-krotności przeciętnego wynagrodzenia dla kierownika lub członka zarządu
Lex Szarlatan, dokumenty na żądanie (art. 69)	Rzecznik Praw Pacjenta	do 100 000 zł za nieprzekazanie dokumentów lub informacji

Checklista dla placówki

Przeszukaj wszystkie materiały po nazwach chorób: Alzheimer, demencja, otępienie, Parkinson, depresja, udar. Przy każdym trafieniu sprawdź, czy zdanie obok obiecuje wpływ na przebieg choroby.
Przeszukaj po czasownikach: spowalnia, zatrzymuje, poprawia, przywraca, leczy, cofa, opóźnia. Ten przebieg daje najwięcej poprawek w najkrótszym czasie.
Podziel cennik na świadczenia zdrowotne, opiekę i zajęcia dodatkowe. Przy zajęciach dopisz, że nie są świadczeniem zdrowotnym.
Zamień nazwy zajęć w cenniku i na stronie z „terapia” na opis czynności wszędzie tam, gdzie nie stoi za tym personel medyczny i procedura.
Sprawdź, czy opis statusu placówki na stronie zgadza się z wpisem w rejestrze, i czy nie sugerujesz zakresu szerszego niż posiadany.
Rozpisz, co jest w cenie, a co wymaga dopłaty, i umieść to samo zestawienie na stronie, w folderze i w umowie.
Przejrzyj wszystkie zdjęcia i historie mieszkańców. Usuń opisy poprawy stanu zdrowia, zbierz pisemne zgody, załóż rejestr zgód.
Uporządkuj temat preparatów: kto informuje rodzinę, w jakiej formie i czy w materiałach są claimy wymagające autoryzowanego oświadczenia.
Przejrzyj odpowiedzi wysyłane w mailach i na Messengerze. To tam padają najodważniejsze zdania, bo nikt ich nie zatwierdza.
Zapisuj zmiany: data, poprzednia wersja zdania, powód poprawki. Przy pytaniu od organu własna dokumentacja jest najmocniejszym materiałem, jaki masz.

Od czego zacząć

Jeśli masz dziś godzinę, zrób punkty 1 i 2 na stronie z ofertą i w folderze wręczanym rodzinom przy wizycie. W typowej placówce wychodzi z tego kilkanaście zdań, z czego większość poprawia się przez zamianę obietnicy na opis tego, co faktycznie robicie.

Możesz też zacząć od sprawdzenia, ile tego w ogóle jest. Darmowy skaner Audytora pobiera treść podanego adresu i pokazuje listę trafień z podziałem na wagę ryzyka, bez rejestracji. Pokazuje ryzyko w komunikacji i nie wydaje ocen prawnych.

Ten artykuł opisuje ryzyko komunikacji marketingowej i nie jest poradą prawną. Status prawny placówki, zakres dopuszczalnych świadczeń oraz podstawę publikacji wizerunku mieszkańca potwierdź z prawnikiem przed publikacją materiałów.

Częste pytania

Czy Lex Szarlatan dotyczy domów opieki?+

Sama opieka jest poza zakresem art. 67zj ust. 1 pkt 2, bo zapewnienie mieszkania, wyżywienia i pomocy w codziennych czynnościach nie jest metodą diagnostyczną ani leczniczą. Przepis wchodzi w grę wtedy, gdy placówka reklamuje program albo terapię mającą wpływać na przebieg choroby otępiennej lub zaburzenia psychicznego. Te dwa obszary są w przepisie wymienione wprost, więc granicę wyznacza treść materiałów, a nie rodzaj działalności.

Prowadzimy terapię zajęciową i ćwiczenia pamięci. Musimy przestać?+

Nie. Zajęcia są potrzebne i nikt ich nie kwestionuje. Zmienia się sposób ich opisu: piszesz, co się dzieje na zajęciach, kto je prowadzi i jak często, a nie co robią z chorobą. Zdanie „ćwiczenia pamięci prowadzone codziennie przez terapeutę zajęciowego” jest bezpieczne. Zdanie „ćwiczenia pamięci spowalniające otępienie” już nie.

Czy słowo terapia w cenniku jest zakazane?+

Zakazu jako takiego nie ma, ale to słowo pracuje przeciwko Wam. Rodzina czyta je jako działanie lecznicze i tak samo odczyta je organ oceniający całość materiału. Bezpieczniej zarezerwować „terapię” dla tego, co wykonuje personel medyczny w ramach świadczenia zdrowotnego, a resztę nazwać zajęciami z opisem czynności. Przy pozycjach spoza katalogu świadczeń dopisz to wprost w cenniku.

Rodzina sama napisała opinię o poprawie stanu zdrowia. Czy mogę ją opublikować?+

Opinia opublikowana przez placówkę staje się jej komunikatem, także wtedy, gdy zdania napisał ktoś inny. Zdanie o odstawieniu leków albo o cofnięciu objawów niesie dokładnie to ryzyko, którego chcesz uniknąć. Poproś autora o zgodę na skróconą wersję opisującą samopoczucie i udział w życiu placówki, bez informacji o leczeniu i bez nazw leków.

Możemy sprzedawać rodzinom suplementy na pamięć?+

Sprzedaż preparatu nie jest zakazana, ale komunikat wokół niej podlega przepisom o oświadczeniach zdrowotnych. Wolno użyć wyłącznie oświadczenia autoryzowanego, w urzędowym polskim brzmieniu i przy spełnieniu warunków stosowania. Przy składnikach roślinnych dochodzi wyrok TSUE C-386/23. Najbezpieczniejszy układ organizacyjny to informacja o dostępności preparatu i odesłanie decyzji do lekarza prowadzącego.

Ile mamy czasu na uporządkowanie materiałów?+

Ustawa czeka na podpis Prezydenta i wejdzie w życie po upływie trzech miesięcy od ogłoszenia w Dzienniku Ustaw, więc realnie pod koniec 2026 roku. Praktycznie oznacza to kilka miesięcy na przegląd. Warto zacząć od strony z ofertą, folderu i cennika, bo te trzy materiały widzi każda rodzina przed podpisaniem umowy.

Czytaj dalej

Lex Szarlatan 2026: co się zmienia i co zrobić z komunikacją
Lex Szarlatan czeka na podpis Prezydenta i zacznie obowiązywać 3 miesiące po ogłoszeniu. Kogo dotyczy, co dostaje Rzecznik Praw Pacjenta, kary do 1 mln zł, poprawki w komunikacji.
Lex Szarlatan a gabinet fizjoterapii: co wolno napisać o efektach
Co fizjoterapeuta może napisać o efektach terapii? Lex Szarlatan a gabinet fizjoterapii: gdzie kończy się świadczenie zdrowotne, a zaczyna ryzyko w ofercie.
Lex Szarlatan w sklepie z suplementami: opisy, blog i newsletter
Lex Szarlatan a sklep z suplementami: jak pisać opisy produktów, blog i newsletter. Statusy oświadczeń EFSA, wyrok TSUE, informacje obowiązkowe i kary.

Zobacz, co widać na Twojej stronie

Skaner pobiera treść podanego adresu i pokazuje, ile i jakich ryzyk znalazł. Bez rejestracji i bez płatności.

Skanuj za darmo

Materiał ma charakter informacyjny i opisuje ryzyko komunikacji marketingowej. Nie jest poradą prawną ani opinią prawną w indywidualnej sprawie. Stan prawny na dzień 12 sierpnia 2026.