Odżywki i suplementy sportowe: jak opisywać produkt, żeby nie mówić językiem leku

Werdykt: twoim głównym problemem nie jest nowa ustawa

Suplement sportowy jest środkiem spożywczym. Nie jest metodą diagnostyczną ani leczniczą, więc art. 67zj ust. 1 pkt 2 o praktykach pseudomedycznych nie obejmuje samego faktu sprzedaży białka, kreatyny czy elektrolitów. Reżimy, które w tej kategorii kosztują naprawdę, działają natomiast od lat.

• Rozporządzenia 1924/2006 i 432/2012 o oświadczeniach żywieniowych i zdrowotnych. Wolno użyć tylko oświadczenia autoryzowanego, w urzędowym polskim brzmieniu, dla właściwego składnika i przy spełnieniu warunków stosowania. Nadzór po stronie GIS.
• Ustawa o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym. Organ: UOKiK, kara do 10 procent obrotu. Ocenie podlega obraz produktu, jaki powstaje w głowie przeciętnego konsumenta, razem z grafiką, liczbami i opinią pod spodem.
• Prawo farmaceutyczne. Organ: GIF. Chodzi o prezentowanie żywności w sposób, w jaki prezentuje się produkt leczniczy. W tej kategorii to najczęściej porównania do sterydów i słownictwo z ulotki leku.
• Polityki reklamowe Meta, Google i TikToka, z osobnymi zasadami dla suplementów i dla treści o wyglądzie ciała. Sankcja przychodzi najszybciej ze wszystkich i dotyka konta reklamowego.

Lex Szarlatan dochodzi do tej listy jako piąta pozycja, wąska i konkretna. Piszemy o niej w osobnej sekcji niżej, bo miesza się jej dwa różne tory i to mieszanie prowadzi do złych decyzji w kampaniach.

Białko, kreatyna i reszta półki w reżimie oświadczeń

Kategoria sportowa ma tu sytuację lepszą niż większość rynku suplementowego, bo dla części jej najważniejszych składników istnieją oświadczenia autoryzowane. Białko ma je w odniesieniu do masy mięśniowej, kreatyna w odniesieniu do wydolności przy krótkim, bardzo intensywnym wysiłku, a witaminy i składniki mineralne w odniesieniu do zmęczenia i metabolizmu energetycznego. Każde z nich ma jednak dwa warunki, o które ta półka rozbija się codziennie.

1. Brzmienie musi być dosłowne. Urzędowe polskie sformułowania są w wykazie z rozporządzenia 432/2012 i tylko one są wiążące. Przepisanie oświadczenia „ładniej” na potrzeby nagłówka odbiera mu podstawę, a tłumaczenie z angielskiej etykiety producenta zagranicznego nie zastępuje polskiego brzmienia.
2. Muszą być spełnione warunki stosowania: minimalna zawartość składnika w porcji, czasem konkretna dawka dzienna, czasem grupa odbiorców. Oświadczenie użyte przy produkcie, który tych warunków nie spełnia, jest oświadczeniem bez podstawy, nawet jeśli brzmienie jest idealnie przepisane.

Druga część półki nie ma w wykazie nic. BCAA, beta-alanina, cytrulina, tribulus, boostery testosteronu, wieloskładnikowe przedtreningówki i „kompleksy anaboliczne” funkcjonują na claimach, które nigdy nie przeszły oceny albo zostały odrzucone. Dla składników roślinnych doszedł jeszcze jeden element: wyrok Trybunału Sprawiedliwości UE z 30 kwietnia 2025 w sprawie C-386/23 przesądził, że stosowanie oświadczeń zdrowotnych dla substancji botanicznych, które nie zostały zatwierdzone i nie ma ich w wykazach, jest niezgodne z rozporządzeniem 1924/2006. Powoływanie się na status „on hold” przestało być bezpieczną linią obrony.

Kiedy odżywka zaczyna wyglądać jak lek

Prawo farmaceutyczne patrzy na prezentację, nie na skład. Jeśli odbiorca po przeczytaniu opisu odczyta produkt jako środek leczniczy, produkt trafia do kategorii, w której nie ma pozwolenia na obrót. Kategoria sportowa robi to językiem, który pożyczyła z farmakologii i z siłowni.

• „Efekt sterydopodobny bez skutków ubocznych” i „legalny anabolik”. Zdanie odwołuje się wprost do substancji stosowanych leczniczo i obiecuje ich działanie, dodając zapewnienie o bezpieczeństwie, którego nikt nie zbadał.
• „Dawka kliniczna”, „formuła farmaceutyczna”, „standard apteczny”, „dawka terapeutyczna”. Każde z tych określeń przesuwa odbiór produktu w stronę leku i jest przy tym całkowicie zbędne, bo zawartość składnika można podać liczbą.
• „Wspomaga leczenie kontuzji”, „regeneruje chrząstkę stawową”, „odbudowuje staw”. To twierdzenia o działaniu w chorobie albo urazie, poza polem żywności.
• „Terapia po cyklu”, „odblokowanie osi hormonalnej”, „podniesie ci testosteron po sterydach”. Ten wątek omawiamy osobno niżej, bo jest jedynym miejscem w kategorii sportowej, gdzie realnie zaczyna się Lex Szarlatan.
• Układ graficzny opakowania i karty produktu: blistry, krzyż apteczny, biało-zielona kolorystyka, tabela „dawkowanie” zamiast „sposób użycia”. Prezentacja to także grafika, nie sam tekst.

Nastolatek jako odbiorca: tu wchodzi nowelizacja

Suplementy sportowe mają odbiorcę, którego nie ma większość rynku suplementowego: chłopaka w wieku 15 lat, który zaczął chodzić na siłownię i szuka sposobu na szybszy przyrost masy. Trafia do niego reklama na TikToku, treść współpracy z twórcą, sekcja porad na blogu sklepu i konsultacja na czacie. Art. 67zj ust. 1 pkt 2 wymienia małoletnich jako jeden z czterech obszarów szczególnej ochrony, obok chorób onkologicznych, ciężkich chorób nieuleczalnych i zaburzeń psychicznych.

Przepis wymaga jednak kilku rzeczy naraz i warto to powiedzieć uczciwie, bo inaczej wychodzi straszenie. Muszą wystąpić: cel korzyści majątkowej lub osobistej, oferowanie metody diagnostycznej lub leczniczej niebędącej świadczeniem zdrowotnym oraz wprowadzenie w błąd, że ta metoda ma właściwości świadczenia zdrowotnego. Sprzedaż odżywki nastolatkowi tych warunków sama z siebie nie spełnia. Spełnia je natomiast sytuacja, która w tej branży zdarza się częściej, niż wygląda z zewnątrz.

Drugi tor nowelizacji jest niezależny od wieku odbiorcy i od korzyści majątkowej. Art. 67zn ust. 1 obejmuje publiczne rozpowszechnianie nieprawdziwych informacji o metodzie niezgodnej z aktualną wiedzą medyczną i zagrażającej zdrowiu, a także informacji o szkodliwości metody zgodnej z tą wiedzą. W kategorii sportowej mieszczą się tu poradniki typu „sterydy są bezpieczniejsze niż leki od lekarza”, „endokrynolog ci tylko zaszkodzi” albo „badania krwi to marketing laboratoriów”. Ten tor niesie jawny rejestr podmiotów z nazwą domeny (art. 67zn ust. 2 do 5) oraz przekierowanie ruchu z domeny przez operatora telekomunikacyjnego w ciągu 7 dni od wniosku Rzecznika (art. 67zn ust. 10).

Doping i substancje spoza kategorii żywności

Osobna warstwa, o której warto pamiętać przy poszerzaniu asortymentu. Część produktów sprzedawanych w internecie obok zwykłych odżywek, w tym prohormony i związki z grupy SARM, nie ma statusu środka spożywczego dopuszczonego do obrotu w Unii. Sprzedaż i opis takich produktów są oceniane w innym reżimie niż suplement diety, a zakres tej oceny wymaga potwierdzenia przez prawnika, bo nie mieści się w naszym zweryfikowanym zestawie faktów. Nie podajemy tu numerów aktów, żeby nie zgadywać.

Druga rzecz dotyczy odbiorcy startującego w zawodach. Zawodnik objęty przepisami antydopingowymi odpowiada za to, co znajdzie się w jego organizmie, także wtedy, gdy pochodzi z zanieczyszczonego suplementu. Deklaracja typu „produkt wolny od substancji zabronionych” bez wyników badań partii jest obietnicą, której sprzedawca nie kontroluje, a przy sporze jest to obietnica jego, nie producenta surowca.

Ryzykowne sformułowania i bezpieczniejsze wersje

Zestawienie obejmuje miejsca, w których ta półka pisze najwięcej: nazwa produktu, karta produktu w sklepie, nagłówek kampanii, opis w karuzeli, skrypt współpracy z twórcą, sekcja porad i odpowiedzi na czacie.

Co obowiązuje dziś, a co przyniesie Lex Szarlatan

Sejm uchwalił nowelizację 3 lipca 2026 (232 głosy za, 34 przeciw, 162 wstrzymujące się). Poprawki Senatu przyjęto 31 lipca i tego samego dnia tekst trafił do Prezydenta, który ma na podpis 21 dni. Przepisy wejdą w życie po upływie trzech miesięcy od ogłoszenia w Dzienniku Ustaw, więc realnie pod koniec 2026 roku. Sztywnej daty dziennej dziś nikt nie poda, bo aktu jeszcze nie opublikowano. Reszta tabeli działa natomiast od lat.

Checklista dla sklepu i marki sportowej

1. Zrób listę wszystkich claimów składnikowych z dwudziestu najlepiej sprzedających się kart produktu. Przy każdym sprawdź wykaz z rozporządzenia 432/2012 i wstaw dosłowne polskie brzmienie albo usuń claim.
2. Sprawdź warunki stosowania oświadczeń, które zostawiasz: czy produkt faktycznie zawiera wymaganą ilość składnika w porcji dziennej podanej na opakowaniu.
3. Przeszukaj teksty po słowach: anaboliczny, sterydopodobny, kliniczny, terapeutyczny, farmaceutyczny, leczy, regeneruje, odbudowuje. Ten jeden przebieg daje zwykle najwięcej poprawek w najkrótszym czasie.
4. Usuń wszystkie porównania do leków i do substancji stosowanych leczniczo, także żartobliwe i te w nazwach produktów.
5. Przejrzyj ofertę pod kątem płatnych „protokołów”, „terapii po cyklu” i „planów hormonalnych”. Jeśli takie pozycje są w sprzedaży, decyzję o ich losie podejmij na poziomie zarządu, nie redakcji.
6. Sprawdź ustawienia kierowania kampanii we wszystkich systemach reklamowych i wyklucz odbiorców poniżej 18 roku życia. Zrób to także w briefach dla twórców, bo ich audytorium bywa młodsze niż deklarują.
7. Przejrzyj blog i sekcję porad pod kątem treści odradzających badania, konsultację lekarską albo leczenie. To jedyna część serwisu, która realnie naraża domenę.
8. Przejrzyj opinie i materiały użytkowników. Usuń nazwy leków, nazwy chorób i wyniki liczbowe, zbierz pisemne zgody na cytaty, włącz moderację nowych wpisów.
9. Sprawdź obecność informacji obowiązkowej o suplemencie diety w karcie produktu, w reklamie, w mailingu i w krótkich formatach wideo.
10. Zapisuj zmiany: data, poprzednia wersja zdania, powód poprawki. Przy pytaniu od organu własna dokumentacja jest najmocniejszym materiałem, jaki masz.

Od czego zacząć

Jeśli masz dziś godzinę, zrób punkt 3 i punkt 6. Pierwszy wyłapie język farmakologiczny w całym sklepie naraz, drugi zamknie ryzyko, które w tej kategorii jest nowe i najostrzej opisane w ustawie. Reszta może poczekać do przeglądu asortymentu.

Możesz też zacząć od sprawdzenia, ile tego w ogóle jest. Darmowy skaner Audytora pobiera treść podanego adresu i pokazuje listę trafień z podziałem na wagę ryzyka, bez rejestracji. Pokazuje ryzyko w komunikacji i nie wydaje ocen prawnych.

Ten artykuł opisuje ryzyko komunikacji marketingowej i nie jest poradą prawną. Dopuszczalność konkretnego oświadczenia, granicę prezentowania produktu jak leku oraz status prawny substancji spoza kategorii żywności potwierdź z prawnikiem przed publikacją.

Częste pytania